Almanca Telaffuz Kuralı / Kelime Söyleme Sanatı (die Aussprache)

Giriş

Almanca Telaffuz Kuralları

Hemen aşağıda verdiğim 3 örnekte Almanca artikellerin yanında [köşe parantez] içinde gösterdiğim seslendirme yöntemi IPA’ya ve (sol parantezler) içinde gösterdiklerim ise buraya aittir.

  • IPA: (Uluslararası Ses Abecesi veya Uluslararası Fonetik Alfabe (sesçil alfabe, sesçil abece, İngilizce: International Phonetic Alphabet, [IPA]), seslerin kâğıt üzerinde gösterilebilmesi için oluşturulmuş standart alfabe)
    • der [deːɐ̯]
    • die [diː]
    • das [das]
  • Bu yazıdaki yöntem ise şu şekildedir:
    • der (dea)
    • die (dii)
    • das (das)

IPA’yı öğrenmek için ayrı bir zaman harcamak gerektiği herkesçe aşikar. Yeni bir dil öğrenmek gibi..

Almanca Telaffuz Kuralları: ch, ai, ß (ss), sch, tsch vb.

Birçok kelime için Farlex ve Duden sözlüğine link verdim.

Orayı açtığınızda hoparlör simgesine tıklarsanız seslendirmeyi insan sesi ile dinleyebilirsiniz.

0. Yumuşama Var

Kural olarak sayılır mı bilmiyorum ancak şöyle bir şey var: Türkçe’de olduğu gibi Almanca’da da sert sessiz yumuşaması var.

  • g harfi k olarak okunur. Ancak harf sondaysa seslendirilmez. (Entschuldigung)
  • d ile biten kelimeler t olarak okunur. (Sind, seid gibi.)
  • 1. Almanca “ai” veya “ei” telaffuzu “ay”
  • -ai” ve “-ei” harfleri “ay” olarak okunur.
  • Örnekler:
  • die Kleidung – klaydung (giyim, giysiler, elbise)
  • frei – fray (özgür, boş, serbest, ücretsiz, hür, açık)
  • der Hai – hay (köpekbalığı)
  • der Mais – mays (mısır)
  • das Ei – ay (yumurta, tohum)
  • das Eis – ays (buz, dondurma)
  • Not2: Almancaya dahil olan yabancı kelimeler geldiği ülkede nasıl okunursa öyle okunur. Örnek Mail
  • 2. “ie” harfleri telaffuzu “ii”
  • -ie” harfleri bizdeki iki adet i’nin yan yana “ii” olarak gelmesi şeklinde okunur. Uzatlalısınız. Ancak çok fazla uzatmanıza da gerek yok.
  • Örnekler:
  • die Biene – biine (bal arısı)
  • nie – nii (asla, hiçbir zaman)
  • die Vier – fiia (dört) [“r” harfi sonda olunca “a” olarak okunur. Aşağıda var.)
  • die Sieben: ziibın (yedi)
  • hier: hiia (burada)
  • 3. “er” okunuşu “a”, “ea”, “arğ”
  • Evet farkındayım bu size biraz karışık gelecek. Ama inanın biraz pratikle bu işi çözeceksiniz.
  • -er” harflerinin telaffuzu kelimeden kelimeye göre değişiklik gösterir. “a” veya “ea” şeklinde olunabileceği gibi kelime sonunda t gibi herhangi bir harf gelirse “r” harfi hafiften genizden seslendirilerek “arğ” şeklinde bir sonuç verir.
  • Örnekler:
  • der Bruder – buguda (erkek kardeş)
  • die Schwester – şvesta (kız kardeş)
  • die Herkunft – heakunft (Köken)
  • Ver­ab­schie­den – feabşiidın (vedalaşmak)
  • das Hunder– hundart (yüz) Buradaki “r” harfi neredeyse söylenmez. Genelde a gibi duyarsınız. Verdiğim linke tıklayın ve dinleyin.
  • 4. Almanca’da kelimenin sonu “el” ile biterse telaffuzu “il”
  • -el” ile biten bir kelimeler Almanca’da il ve ıl arasında bir ses çıkarılarak söylenir.
  • Örnekler:
  • der Spiegel – şıpiigıl (ayna, yansıtmak)
  • der Löffel – löffıl (kaşık, bir kaşık dolusu)
  • die Gabel – gabıl (çatal)
  • der Artikel – artikıl (makale, madde, tanımlık, artikel, çeşit, fıkra, mal, yazı, ürün)
  • die Frühlingszwiebel – früülingstsvibil (Yeşil soğan, taze soğan)
  • 5. Almanca kelimenin sonu “e” ile biterse telaffuzu “ı”
  • Kelime sonları “-e” ile bittiğinde “ı” olarak okunur.
  • die Frage – fragı (soru, bahis, dava, sorun, sual, sorgu)
  • die Sorge – zorgı (endişe, huzursuzluk, kaygı, tasa, üzüntü)
  • 6. Almanca kelimenin sonu “r” ile biterse telaffuz “a”
  • Bir sözcük “-r” harfi ile biterse o zaman “a” olarak okunur.
  • Örnekler:
  • für – füa (için)
  • tür – tüa (kapı)
  • er – ea (o, eril)
  • Eğer kelime ortasında olmuş olsaydı bu “r” harfi, kökleyerek (genizden) değilde, belli belirsiz hafiften “r” harfi ile “g” harfi arasında bir ses çıkartıyormuş gibi söylenecekti.
  • İşte örnekler:
  • Bedarf (bedagf)
  • berichten
  • 7. “eu” veya “äu” telaffuzu “oy”
  • -eu” veya “-äu” kelime içinde geçerse bir oy çekeriz. (Bu arada yeri gelmişken ä harfi tek başına ise Türkçe’deki e harfi gibi seslendirilir veya kodlama yapacaksınız “a umlaut” denilir.)
  • Örnekler:
  • der Euro – oygo (Avrupa Birliği para birimi)
  • neu – noy (yeni)
  • die Häuser – hoyza (evler)
  • heute – hoytı (bugün)
  • heun – noyn (dokuz)
  • 8. “h” harfinin seslendirmesi:
  • -h” harfi sadece kelimenin başında okunur, diğer yerlerde okunmaz. Ayrıca “-h” harfi kendinden önce gelen sesli harfi çift okutturur.
  • die Uhr – uua -(saat)
  • die Fahne – faanı (bayrak, afiş)
  • das Ohr – ooa – (kulak, işitme organı)
  • 9. Bizdeki B harfine benzeyen Almanca Eszett “ß” telaffuzu “ss”
  • ß harfi için örnek kelimeler:
  • das Fußball (futbol)
  • heißen (anlamına gelmek)
  • der Fußgänger (yaya, yayan giden kimse)
  • der Großvater (büyükbaba)
  • der Spaß (zevk, keyif; şaka)
  • die Süßigkeit (şekerleme, tatlı)
  • draußen (dışarısı, dışarıda; hariçte, açıkta)
  • Almanca’daki Eszett “ß” harfi Türkçe’deki “B” harfi ile aynı değildir. Bu harf özel bir karakterdir ve bazı yerlerde “ss” olarak da görülebilmektedir. Almanca’da “ss” yerine “ß” kullanılır. Bu harfi hiçbir zaman kelime başında bulunmaz ve büyük harfi yoktur. Alfabe özelliklerinden bahsederken bu konuya değinmiştim.
  • 10. “s” harfinin okunuşu hem “z” hem “s”
  • Bu istisna telaffuzlardan biri.
  • Eğer “-s” harfi kelimenin başındaysa *genellikle “z” olarak okunur.
  • das Sauer – zaua (ekşi, kızgın, küskün)
  • der Sonnenbrand – zonnınbrant (güneş yanığı)
  • ➡️ Neden genellikle dedik çünkü Almanca’ya giren yabancı kelimeler geldiği ülkede nasıl okunuyorsa o şekilde okunur. single kelimesi İngilizce bir kelimedir ve “singıl” olarak okunur. zingıl değil.
  • Dikkat ❗ Ancak -s” harfi 3 yerde “z” olarak değil de s olarak okunur.
  • Kelime sonuna geldiğinde z değil, s olarak okunur.
    • Was? – vas (ne?)
    • das Haus – haus (ev)
  • İki ss (ß) yan yana geldiğinde z değil, s olarak okunur.
    • das Wasser – vassa (su)
    • die Kasse – kassı (kasa)
    • der Fuß – fuss (ayak)
  • “s” harfinden sonra t veya p gelir ise z değil, s olarak okunur. Not: Kendinden önce okuması sesli harf gelirse o zaman böyle seslendirilir. Gelmezse şıt veya şıp olarak okunur. (o biraz daha aşağıda)
    • der Westen – vestın (batı, israf)
    • Kleinostheim – Klaynostaym
    • die Küste
    • ist – Mein Name ist Ahmet
    • der Aspekt – (görünüş)
    • der Espresso – (çok koyu kavrulmuş kahve) gibi örnekleri çoğaltabiliriz.
  • * Not: Kuzey Almanya’da başa gelen “s” harfi sıklıkla “z” harfi olarak okunurken Avusturya veya Güney Almanya gibi yerlerde “s” harfi olarak okunur. Bu durum Almanya’daki yöresel (diyalekt ya da lehçe) denilen farklılıklardan kaynaklanır.
  • 11. “sp” ve “st” telaffuzu sırasıyla “şıp” ve “şıt”
  • “sp” veya “st” ile başlayan kelimeler yani bu harfler kelime başında gelirse “şıp” veya “sıt” olarak telaffuz edilir.
  • sp “şıp olarak okunur.
  • st “şıt” olarak okunur.
  • das Beispiel – bayşıpil
  • der Spiegel – şıpigıl
  • das Telefongespräch
  • stimmt – doğru
  • İstisnai durumlar var ancak daha fazla ayrıntıya girip kafanızı karıştırmak istemem. Kelimeleri sözlüklerden dinleyerek doğrusunu ezberlememekte fayda var.
  • 12. “sch” telaffuzu “ş”
  • Almanca’da “-sch” harfi ş olarak okunur.
  • die Schmerzen: Şmergtsın (ağrılar)
  • der Geschmack: Gışmak (tat)
  • 13. “tsch” telaffuzu “ç”
  • tsch” harflerinin yan yana gelmesi ç şeklinde okunur Almanca’da. Onlardaki 4 harf bizdeki tek bir harfe karşılık geliyor. Almanca’da ç harfi var mı? diye soracak olursanız cevap: yok. ç harfi yerine geçen şu 4 harfi kullanıyorlar: tsch
  • Quatsch! – kıvaç (saçmalık!)
  • Tschüss! – çüs (bye!)
  • 14. “z” harfinin telaffuzu “ts”
  • -z” harfi bizim Türkçe’de okuduğumuz z gibi okunmaz. “-z” harfi Almanca alfabede tset olarak adlandırılırken, telaffuz olarak ts şeklinde söylenir.
  • die Zeit – tsayt (zaman)
  • zwischen – tsvişın (ara, arasında)
  • der Zahn – tsaan (diş)
  • der Zucker – tsuka (şeker)
  • die Zahl – tsaal (sayı ya da numara)
  • 15. “ch” telaffuzu 4 farklı şekilde yapılır:
  • Almancada ch harflerinin değişik yazılışlarını ve bir araya geldikleri zaman çıkan sesle aşağıdaki şekildedir. “ch“, Almanca’ya has tipik bir sestir. Bu dilin kaba olarak sayılmasının yegâne sebeplerinden biridir.
  • Tıslayan bir kedi😺 sesi gibidir ve öğrenmesi zordur. “Ch” yazar ve kızgın kedi sesi çıkartırız, tıpkı ich (ben), mich (beni), schlecht (kötü) sözcüklerinde olduğu gibi.
  • Bir kelimenin içinde ch harfleri yan yana gelirse 4 farklı şekilde telaffuz edilir.
  • 1. ch kelime başında gelirse k olarak okunur.
  • der Christ
  • China (istisna, iki şekilde de telaffuz edilir)
  • das Chlor
  • 2. ch; a, o, u gibi harflerinden sonra gelirse sert h olarak okunur. Genizden gelir ve hırıltılı çıkar. Başka bir deyişle; “ch” kalın sesli harflerden sonra gelir ise Türkçedeki “kahraman, ahkam” sözcüklerindeki gibi gırtlaktan, dilin arka ucu ile arka damak arasından çıkarılan bir [h] sesi gibi okunur.
  • das Lachen
  • kochen
  • der Kuchen
  • das Buch (kitap)
  • 3. ch; i, e gibi gibi harflerden sonra gelirse çalınamayan ıslık sesi gibi okunur. Başka bir deyişle; ch [h] olarak okunur; İnce sesli ve ünsüzlerden sonra “ch” geliyorsa, Türkçedeki “hindi, hikmet” kelimelerindeki “hi” sesi gibi dilin orta kısmı damağa yaklaştırılarak okunur.
  • ich
  • das Licht
  • die Küche
  • nicht
  • mich (beni)
  • 4. ch harflerinden sonra s harfi gelirse k olarak telaffuz edilir.
  • sechs – zeks (altı)
  • die/der Erwachsene -ergvakzını (yetişkin)
  • Sayıların nasıl okunduğu ve telaffuz edildiğine dair ayrıca bkz.: Almanca Sayilar die Zahlen
  • 16. “chen” telaffuzu “şhyen”
  • Almanca’da “-chen” kelime içinde geçerse şhyen şeklinde telaffuz edilir. Bunu mutlaka duden gibi sözlüklerden tekrar tekrar dinleyin. Çünkü telaffuzu zordur.
  • das Märchen (masal)
  • das Häuschen (küçük ev, evcik)
  • Not4: Bu “-chen” eki bir kelimenin sonuna gelince Türkçe’deki cik/cuk anlamını verir. Geldiği kelimeyi küçültür. Mesela; ev, evcik; kedi, kedicik olur olur.
  • 17. “ig” telaffuzu Yüksek Almanca’da ich ile aynı
  • Almanca’da “-ig“, çıkmayan ıslık sesi gibi (ich gibi) söylenir. Yukarıda yer alan ich gibi söylenir. Bununla ilgili detaylı bilgiyi sayıların okunuşunda açıkladım. Dilerseniz ig harflerinin okunuşunu orada bulabilirsiniz.
  • 18. “pf” telaffuz f gibi
  • pf” harfleri yan yana geldiği zaman f şeklinde okur, ancak p harfi belli belirsiz vurgulanır.
  • das Pferd (at)
  • das Pfad (dar yol)
  • die Phantasie
  • der Delphin
  • der Philosoph (filozof, felsefeci)
  • 19. İstisna❗ – Almancaya giren yabancı kelimeler geldiği gibi okunur
  • Geldiği yerde nasıl okunuyorsa öyle olunur.
  • der Job – yob değil de cob (iş)
  • Video fideo değil de video (video)
  • Uzun Okunan Harfler
  • Telaffuzu en çok etkileyen faktörlerden biri kelimelerin içindeki harflerin uzun veya kısa okunması durumları.
  • Nasıl yani?
  • Böyle:
  • Sözlüklerde altı çizili harf görürseniz o harf normal halinden bir tık daha uzun okunuyor.
  • Örnekler:
  • der Tag
  • wer
  • Kısa Okunan Harfler
  • Altında nokta varsa bu harfler uzatılmadan (kısa) okunur.
  • ansehen
  • hallo
  • sprechen
  • Almanca Telaffuzları (A1 Seviyesi Ders Notlarım)

Comments

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir